چاچ

چرا you در اغلب زبانهاي اروپايي براي دوم شخص مفرد و جمع يكسان است؟

چرا you در اغلب زبانهاي اروپايي براي دوم شخص مفرد و جمع يكسان است؟

در زبان لاتين در اصل دو صورت مفرد tu و جمع vos وجود داشته است كه به دلايلي (كه هنوز مورد ترديد است) صورت جمع براي مخاطب قرار دادن مودبانة شخص، مورد استفاده قرار گرفته است. يك نظر اين است كه دو امپراطور رومي، يكي در شرق، در قسطنطنيه و ديگري در غرب ، در روم حكومت مي كردند و چون مردم هر دو را به طور ضمني همزمان خطاب مي‌كرده‌اند ، براي هر كدام vos را به كار مي بردند. بدين ترتيب ، يك تمايل عمومي به وجود آمد كه هر كس را در مسند قدرت بود با ضمير vos خطاب كنند. بتدريج رسم شد گه طبقة كارگر طبقة اشراف را vos خطاب كنند ، در حالي كه طبقات بالا كماكان افراد طبقة پايين را با tu مورد خطاب قرار مي دادند. در همين حال،  طبقة اشراف به نشانة احترام يكديگر را vos خطاب مي كردند ، در حالي كه طبقة كارگر براي مخاطب قرار دادن يكديگر هنوز از tu استفاده مي نمودند. اين موقعيت زباني نشانگر شرايط اجتماعي بوده است. جامعه اي فئودالي وجود داشته كه در آن اقتدار يك طبقة اجتماعي بر طبقة ديگر بيش از هر چيز اهميت داشته است.

به هر حال، با از بين رفتن فئوداليسم اين ساختار  vos و tu نيز از ميان رفت. بتدريج ( بر طبق يكي نظرات) مردم ديگر احترامي براي كساني كه در مسند قدرت بودند قائل نشدند و در عوض از آنها فاصله گرفتند. بنابراين، vos كه قبلاً نشانة احترام بود جاي خود را به نشانة عدم صميميت داد. tu نشانة دوستي ، صميميت و همبستگي شد. دوستان و كساني كه روابط نزديك داشتند، بدون توجه به موقعيت و قدرت اجتماعي ، يكديگر را tu خطاب كردند. اين وضعيتي است كه امروزه در بسياري از زبانهاي اروپايي كه در آنها دو صورت واژه you  به كار مي رود وجود دارد.

شايد انتقال از «اقتدار» به «همبستگي» تنها يكي از عوامل تبديل vos به tu باشد ، اگرچه عده اي در اهميت آن ترديد كرده اند. اما مشابه اين پديده در نقاط ديگر جهان نيز مشاهده مي شود. براي مثال ، در هندوستان در زبانهاي هندي و گجراتي سابقاً الگوي اقتداري وجود داشته كه در طرز خطاب بين زن و شوهر و برادر بزرگتر و كوچكتر به گونه اي يك طرفه خود را نشان مي داده است . اين مسئله ديگر از بين رفته است و اكنون اقتدار يك شخص نسبت به ديگري كم كم جاي خود را به روابط دو جانبه داده است و اعضاي خانواده هاي هندي يكديگر را با صورتهاي صميمانه you  خطاب مي كنند. 

(كتاب مباني زبانشناسي اثر جين اچيسون نرجمه محمد فائض صص171-173)

 

   + پارسا هوشمند ; ٤:٤٦ ‎ب.ظ ; ۱۳۸٦/۱٠/۸
comment نظرات ()