چاچ

واج و بحث پیرامون آن

تعریف واج ، نقد یه آموزش زبان فارسی و انگلیسی خنده دارِ ما،‌ لهجه

 

واقعا آیا در مدرسه هایمان آنگونه که شایسته است آن را تفهیم کرده اند؟

برای تعریف واج اول باید آوا بشناسیم.

این سر و صداهایی را که از دهان ما خارج می‌شود که بسیار زیاد هم هستند، شاید بتوان با اغماض آوا نامید اما همه ی آنها که واج نیستند.

در کتاب درسی واج این گونه تعریف شده:  آوایی که قابلیت جانشین سازی درواژه ای دیگر را با واجی دیگر دارد؛ یعنی اگر جایش را با آوایی دیگر در یک کلمه ی دیگر عوض کند، کلمه ی جدیدی بوجود آید. (مغیر معنا است)

من هم در ابتدا این تعریف را خیلی بی معنا می دانستم. چرا؟ چون که برای ما آوا را تعریف نکردند و با زبان های دیگر مقایسه نکرده اند تا ما هم بفهمیم.

 

بیاییم زبان فارسی و عربی را مقایسه کنیم.

درزبان عربی همانطور که می دانید، 4 نوع «ز» داریم، با 4 تلفظ متفاوت در جاهای مختلف زبان. اگر در عربی در کلمه ای مانند غذا ، «ز» را جایگزین «ذ» کنیم. آن گاه بدون نیاز به این که کلمه در جمله بحث شود، می توانید تنها با تغییر تلفظ بگویید که معنای کلمه تغییر یافته،  اما در فارسی به علت تشابه تلفظ ، این دو واژه را نمی توان در غیر جمله مورد بررسی قرار داد و تفاوتشان را فهمید. پس طبق تعریف بالا ما دو نوع آوای «ز» داریم (البته باز هم داریم اما اینجا با دو تا از آنها کار داریم)  که در عربی هر دوی آن ها واجند اما در فارسی تنها یک واج با دو آوا به حساب می آیند.

 

مثالی دیگر در زبان عربی هر دو آوای «ق» و «گ» بسیار به جای هم بکار می رود؛ بطوریکه آنها هیچگاه نمی گویند «قول» بلکه می گویند «گول». در زبان عربی، اگردر یک کلمه جای این دو را عوض کنیم، هیچ تغییر معنایی رخ نمی‌دهد اما اگر در فارسی آن را عوض کنیم، کاملا معنای آن عوض می‌شود. پس در عربی تنها واج «ق» و آوای «گ» را داریم اما در فارسی هر دو واج هستند.[1]

نتیجه می‌گیریم که واج در هر زبان منحصر به فرد است؛ چون واج نیاز به جایگزینی در کلمات زبان و تغییر معنا را دارد.

 

حالا بیاییم در یک زبان واجها و آواها را ببینیم.

درفارسی  3نوع «ر» وجود دارد؛ یعنی:

در «سطر» برای تلفظ «ر» در آن باید کمی زبان را غلطاند تا این آوا واضح شود و ما به راحتی آن را بشنویم اما در «راه» اینچنین نیست و بعد از گفتن خود «ر» نیاز به غلطاندن آن نیست .

هم اکنون دو آوا داریم اما تنها با یک نمود واجی «ر»

 

در انگلیسی pill  وLip  

P در هر دو وجود دارد اما در pill لبها را هنگام ادا اول به هم چسبانده ، هوا را می‌دمیم و ناگهان به قول زبانشناسان منفجر می شود تا به راحتی شنیده شود اما در lip تنها لبها روی هم می آید و تمام می‌شود. دو آوا یک واج

L در هر دو وجود دارد اما در lip زبان به سمت دندان ها کشیده شده و با فشار تلفظ می‌شود؛ چون اول واژه است و باید شنیده شود اما در pill خود زبان خیلی کم عقب رفته ودیگر آن فشار را ندارد. دو آوا یک واج

 

اگر آوای یک واج را اشتباه بکار ببریم، می گویند که لهجه داری؛ پس باید به آواها نیز توجه بسیار کرد اما به دلیل زیاد بودن بسیار آن در موقع آموزش، آنها را یاد نمی دهند؛ چون که انسان بطور طبیعی در محیط که قرار گیرد،‌ کم کم ملکه اش می‌شود و درست هر کدام را می‌گوید.

در هرحال من درک نمی‌کنم، این همه تلاش را در کلاس های زبان و افاده ی افراد را در هنگام صحبت به زبانهای خارجی.

راستی آیا در کتاب زبان فارسی مدرسه ، این چیزهایی را که من گفتم ،از آن یک جمله فهمیدید و آموزگاران ما نیز  این گونه شرح مبسوط برای مان دادند؟!!!!!!!!



[1] این نوع آواها که یک واج با دو آوای مختلفند در بسیاری از زبانها وجود دارند مانند روسی، آلمانی و ...

 

لینک صفحه